Z dziejów Gabinetu Zoologicznego w Warszawie Korespondencja Jana Sztolcmana (1854-1928)
[ 1 ] Muzeum Zoologiczne, Muzeum i Instytut Zoologii PAN | [ P ] pracownik
2018
monografia naukowa
polski
PL 28 kwietnia 1928 roku zmarł w Warszawie Jan Sztolcman (ur. 19 listopada 1854). W sierpniu 1875 roku, dzięki rekomendacji Władysława Taczanowskiego (1819–1890), podjął on współpracę z Gabinetem Zoologicznym i wyjechał w podróż do Peru, a następnie do Ekwadoru. W tym czasie mecenasami wspierającymi Gabinet byli bracia Aleksander Branicki (1821–1877) i Konstanty Branicki (1824–1884). Podczas podróży po Ameryce Południowej Jan Sztolcman zasłynął jako doskonały ornitolog i myśliwy pozyskując niezwykle cenne eksponaty dla polskich i europejskich instytucji naukowych. Sam badał i opisywał nieznane gatunki zwierząt m.in. kolibry z gatunku Loddigesia mirabilis, które zamieszkują doliny Andów. W 1887 roku, po powrocie do Warszawy, objął kierownictwo Muzeum Branickich. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, Jan Sztolcman został wicedyrektorem Narodowego Muzeum Przyrodniczego, które powstało z połączenia Gabinetu Zoologicznego Uniwersytetu Warszawskiego oraz Muzeum Branickich, dzięki umowie zawartej pomiędzy Ksawerym Branickim i rządem Rzeczpospolitej Polskiej (rozporządzenie z dnia 24 września 1919 roku). Jan Sztolcman zasłynął również jako założyciel i redaktor pisma Łowiec Polski (1899) oraz działacz ochrony przyrody – od 1926 roku był członkiem Państwowej Rady Ochrony Przyrody. Był także inicjatorem i jedną z najważniejszych postaci akcji ratowania żubra. Dziewięćdziesiąta rocznica śmierci słynnego polskiego zoologa i podróżnika skłoniła redakcję Memorabilia Zoologica do wydania specjalnego tomu zawierającego jego korespondencję z rodziną oraz z Januszem Domaniewskim (1891–1954), a także listy do Emila Oustaleta (1844–1905). Opublikowane listy przechowywane są w Archiwum Muzeum i Instytutu Zoologii PAN w Warszawie oraz w zbiorach Biblioteki Głównej Narodowego Muzeum Historii Naturalnej (MNHM) w Paryżu. Korespondencja odzwierciedla różne etapy życia Jana Sztolcmana. Dwa pierwsze listy do siostry Julii, po jednym z Londynu i z Paryża, napisane zostały na początku lat 80-tych XIX wieku, po powrocie z Peru, natomiast 18 kolejnych jest związanych z wyprawą odbytą wspólnie z Józefem Siemiradzkim (1858–1933) do Ekwadoru. Licząca 16 listów z lat 1888–1899 korespondencja z Emilem Oustaletem, ornitologiem, profesorem MNHN, dotyczy okresu, w którym Jan Sztolcman kierował zbiorami Muzeum Branickich. Korespondencja z Januszem Domaniewskim z lat 1922–1928, obejmuje listy pisane u schyłku życia – ostatni list wysłany został na początku kwietnia 1928 roku, na kilka tygodni przed śmiercią Sztolcmana. Dodatkowo zamieszczono przedruk wspomnień pośmiertnych napisanych przez Janusza Domaniewskiego opublikowanych we Wszechświecie (1928), a także pełną listę publikacji naukowych i gatunków opisanych przez Jana Sztolcmana – opublikowanych po francusku w Annales Musei Zoologici Polonici (Domaniewski 1928).
Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk
2018
185
9788388147197
0076-6372
inne
ostateczna wersja opublikowana
06.2018
w momencie opublikowania
80