2017

monografia naukowa

polski

PL Na przełomie 2016 i 2017 roku upłynęło 150 lat od wyprawy do Algierii. Wyprawa naukowa do Algierii była przedsięwzięciem całkowicie prywatnym, możliwym dzięki mece- natowi rodziny Branickich, a zwłaszcza Konstantego Branickiego (1824–1884). Ten hojny mecenas nauki umożliwił udział w podróży dwóm wybitnym przyrodnikom: Władysławowi Taczanowskiemu (1819–1890) i Antoniemu Wadze (1799–1890). Wyprawa okazała się ważnym dla historii nauki wydarzeniem. Okazy zoologiczne zebrane w trakcie ekspedycji wzbogaciły warszawski Gabinet Zoologiczny i wraz ze zbiorami przesłanymi przez Kon- stantego Jelskiego (1837–1896) z Ameryki Południowej oraz okazami dostarczanymi przez polskich zesłańców z Syberii, a zwłaszcza Benedykta Dybowskiego (1833–1930), zapocząt - ko wały złoty wiek ornitologii polskiej i rozwój muzeografii zoologicznej w Warszawie, przekształcając prowincjalne muzeum w jedną z najważniejszych kolekcji zoologicznych na świecie. Obserwacje na Saharze algierskiej (210 gatunków ptaków) zostały opubli - kowane przez W. Taczanowskiego w Journal für Ornithologie i w The Zoologist: A Popular Miscellany of Natural History i stanowią ważny wkład dla poznania fauny Afryki Północnej. W nininiejszym tomie zebrane i opracowane zostały wszystkie znane, publikowne lub przechowywane w formie rękopisów i maszynopisów materiały dotyczące wyprawy do Algierii. Artykuły popularnonaukowe opublikowane przez tego przyrodnika w Tygodniku Illustrowanym , Bibliotece Warszawskiej , Kalendarzu Warszawskim Popularno-Naukowym Ilustrowanym Józefa Ungra oraz w Journal für Ornithologie i The Zoologist: A Popular Miscellany of Natural History zostały zamieszczone w formie faksymiloidów. Opracowano i zamieszczono także trzy listy W. Taczanowskiego do K. Jelskiego dotyczące wyprawy algierskiej, przechowywane w Archiwum Zgromadzenia Księży Misjonarzy w Krakowie. Rozdział „Dziennik z podróży Antoniego Wagi” zawiera notatki A. Wagi poświęcone wy - pra wie do Algierii. Jest to fragment oryginalnego dokumentu przechowywanego w Archi- wum Nauki PAN i PAU w Krakowie. Zgodnie z tendencjami panującymi w nowoczesnej metodologii historii nauk przyrod- niczych autorzy nie ograniczyli pracy do źródeł piśmiennych, ale uwzględnili także okazy przywiezione z Algierii i ich oryginalne etykiety. Muzeum i Instytut Zoologii PAN w Warszawie przechowuje kolekcję zwierząt zebranych w trakcie tej wyprawy. Obecnie, pomimo strat jakie warszawskie zbiory poniosły w rezultacie pożaru oraz zniszczeń wojennych, kolekcja obejmuje: pająki – 174 okazy reprezentujące 16 taksonów, owady – 10 okazów z 8 gatunków, ryby – 7 okazów z 7 gatunków, gady – 8 okazów z 4 gatunków, ptaki – 154 okazy z 77 gatunków, ssaki – 20 okazów z 14 gatunków. Wszystkie oryginalne materiały zostały opracowane i przeanalizowane pod względem przyrodniczym, muzeograficznym oraz z punktu widzenia historii nauki. Rezultaty naukowe wyprawy zostały przedstawione w kontekście historycznym, m.in. badań organizowanych przez francuską administrację kolonialną, ale także prac angielskich, niemieckich i rosyjskich zoologów. Podkreślono także, że opublikowne źródła stanowią interesujący materiał dla historii Algierii w XIX wieku. Są rzadkimi dokumentami do - tyczącymi tego kraju, a niezwiązanymi z francuską administracją kolonialną. To także bardzo cenne świa dectwo dla historii polskich instytucji naukowych w okresie zaborów i popowstaniowych represji.

Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk

Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk

2017

256

9788388147180

http://rcin.org.pl/Content/63711/WA058_83200_P4753_MZ-NS-2.pdf

inne

ostateczna wersja opublikowana

11.2017

1 miesiąc po opublikowaniu

80