2018

Ornis Polonica

Rocznik: 2018 | Numer: 59

artykuł naukowy

polski

EN Records of the Siberian Accentor Prunella montanella in Poland as a part of the species European irruption in 2016. Abstract: Until recently the Siberian Accentor Prunella montanella was recorded extremely rarely outside its breeding areas in Russia. In 1800–1974 the species was ob274 served only 5 times. In 1975–2015 the number of European records (outside Russia) increased: the species was observed 29 times (31 ind. in total). In autumn 2016 an unprecedented irruption of the Siberian Accentor in Europe was noted. A total of 231 birds were observed including 75 in Finland, 72 in Sweden, 14 in Great Britain, 13 in Denmark, 11 in Norway, 10 in Poland, 9 in Latvia, 8 in both Germany and Estonia, 4 in Lithuania and Ukraine, and single individuals in the Netherlands, the Czech Republic and Hungary. Most birds were recorded on the Baltic coast and in the Danish Straits (195 individuals; 84%). Most records came from the areas within 5 km of the shore and from sea islands (177 birds; 77%). The irruption peaked between 14 and 20 October, when 41% of all individuals were noted (12–16 birds/day). In October and November 95% (N=220) of all records were made, and the remaining observations (N=11) between December 2016 and March 2017. The number of re-sighted birds started to outnumber the new records starting from the second pentad of November and continued until the irruption end in March 2017. A total of 57% birds were noted on a single day, and other individuals (43%) stayed at the observation sites from 2 to 95 days. The average duration of an individual stay was 5 days. A total of 23% of individuals (N=55) were aged, and all of them were juveniles. In autumn 2016 other passerine species originating from eastern Siberia were frequently observed in Europe. The most plausible reasons for this unprecedented irruption include weather conditions, common wildfires in Siberia, eastern winds and early winter. In contrast to large numbers of Siberian Accentor observed in autumn, their numbers in winter and spring dropped heavily indicating high mortality and/or their return to the east.

PL Płochacz syberyjski Prunella montanella jest gatunkiem wyjątkowo pojawiającym się w Europie poza stałymi lęgowiskami w Rosji. W okresie 1800–1974 został stwierdzony tylko 5 razy. W latach 1975–2015 liczba stwierdzeń w Europie (poza Rosją) wzrosła i odnotowany został 29 razy (łącznie 31 os.). Jesienią 2016 roku miał miejsce niespotykany nalot płochacza syberyjskiego do Europy. Stwierdzono 231 ptaków, w tym 75 w Finlandii, 72 w Szwecji, 14 w Wielkiej Brytanii, 13 w Danii, 11 w Norwegii, 10 w Polsce, 9 na Łotwie, po 8 w Niemczech i Estonii, po 4 na Litwie i Ukrainie oraz pojedyncze w Holandii, Czechach i na Węgrzech. Najwięcej ptaków stwierdzono na obszarze nadbałtyckim i przy Cieśninach Duńskich (195 ptaków; 84%). Zdecydowana większość stwierdzeń pochodzi z morskiej strefy przybrzeżnej do 5 km i wysp morskich (177 ptaków; 77%). Szczyt liczebności gatunku wystąpił pomiędzy 14 a 20 października, kiedy odnotowano 41% wszystkich nowych osobników (12–16 ptaków/dzień). W sumie w październiku i listopadzie odnotowano 95% (N=220) płochaczy syberyjskich, a pozostałe ptaki (N=11) od grudnia 2016 do marca 2017. Liczba ptaków ponownie stwierdzonych zaczynała przewyższać liczbę nowo stwierdzonych osobników począwszy od drugiej pentady listopada i stan taki utrzymał się do marca 2017 r. 57% ptaków obserwowano w ciągu jednego dnia, a pozostałe (43%) przebywały w miejscach stwierdzeń od 2 do 95 dni. Średni czas pobytu na stanowisku wynosił 5 dni. Dla 23% osobników (N=55) oznaczono wiek, wszystkie były osobnikami pierwszorocznymi. Jesień roku 2016 charakteryzowała się również niespotykaną wcześniej liczbą rzadkich gatunków wróblowych pochodzących ze wschodniej Syberii odnotowanych w Europie. Prawdopodobnie czynniki pogodowe, które wystąpiły w Rosji (masowe pożary na Syberii, korzystne wschodnie wiatry i wczesna zima), odegrały kluczową rolę w tym bezprecedensowym nalocie na Europę. Z wielkiej liczby płochaczy syberyjskich, które dotarły w październiku i listopadzie do Europy, liczba ptaków notowanych w okresie zimowo-wiosennym była bardzo niewielka, co sugeruje ich wysoką śmiertelność lub być może powrót w kierunku wschodnim.

273 - 290

http://www.ornis-polonica.pl/zeszyt-2018-3/

8

8